Her ne kadar devlet memurlarının maaşı küçük olsa da hesaplamak özel bilgi ve beceri ister. Tabi elinizde çok ayrıntılı düşünülmüş ve iyi kategorize edilmiş bir Maaş hesaplama programı yoksa. Çünki memur maaşlarının hesaplanmasında kullanılan çok fazla sayıda unsur mevcuttur. Bunlar her bir hizmet sınıfı için farklılıklar gösterir. Öncelikle Memur maaşını oluşturan unsurların neler olduğunu bilmemiz gerekir. Ben burada öncelikle dilimin döndüğü kadarıyla her bir maaş unsurunu tanımlayıp sonrada nasıl hesaplandığını anlatmaya çalışacağım. En sonunda da Excelde hazırladığım maaş hesaplama programını dosya olarak ekleyeceğim.
MEMUR MAAŞININ HESAPLANMASI
1 Sayılı cetvelde yer alan 657 sayılı Kanuna tabi memur personelin maaş hesabı iki kısımdan oluşur. Birinci kısım Tahakkuk kısmıdır ki bu kısımda maaşın en önemli kısmını oluşturan unsurlar zam ve tazminatlardır.
İkinci kısım ise kesintiler bölümüdür. bunlar da Gelir Vergisi, Damga Vergisi, SGK pirimleri ve diğer kesintilerden oluşur.
Maaş Hesaplamalarında kullanılacak temel veriler şunlardır (2010 Ocak Ayına Göre):Aylık Katsayı: 0,057383Yan Ödeme Katsayısı: 0,01819Taban Aylığı Katsayısı: 0,76293A-Gösterge Aylığı : 657 sayılı Kanunun 43 üncü maddesinin (A) bendi uyarınca derece ve kademe esasına göre düzenlenen aylık gösterge tablolarında yer alan gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı ifade eder.
Gösterge Aylığı= Gösterge Rakamı X Aylık Katsayı
1 inci derecenin 4 üncü kademesinde yer alan bir memurun gösterge aylığı:
1500 X 0,057383 = 86,07 TL
B-Taban Aylık : 27.6.1989 tarihli ve 375 sayılı KHK’nin değişik 1 inci maddesi hükmü uyarınca; “1.000” gösterge rakamının taban aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarı ifade etmektedir.
Taban Aylığı=1000 X Taban Aylık Katsayısı1000 X 0,76293 = 762,93 TL
C-Kıdem Aylığı: 27.6.1989 tarihli ve 375 sayılı KHK’nin değişik 1 inci maddesi gereğince taban aylığından yararlanan personele hizmet süresi itibariyle her yıl için 20 puan olmak üzere belirlenen kıdem göstergesinin memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutar üzerinden parayı ifade etmektedir. Hizmet yılı 25’i geçse dahi kıdem puanının azami miktarı 500’de kalır.
Kıdem Aylığı=Hizmet Yılı X 20 X Aylık Katsayı
15 Yıl hizmeti olan bir memurun kıdem aylığı:
15 X 20 X 0,057383 = 17,21 TL
D-Ek Gösterge Aylığı: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa 43/B maddesine ilintili olarak ekli I ve II sayılı ek gösterge cetvellerinde hizmet sınıfı, kadro unvanı ve derecesine göre belirtilen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpılarak bulunacak miktarı ifade etmektedir.
Ek Gösterge Aylığı= Ek Gösterge Rakamı X Aylık Katsayı1 nci dereceli bir kadroda görev yapmakta olan Malmüdürünün ek gösterge aylığı:
3000 x 0,057383 = 172,15 TL
E-Zam ve Tazminatlar:
a-Zamlar: 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesinin verdiği yetkiye dayanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan Yan Ödeme Kararnamelerinde (2006 Yılı için 2006/10344 sayılı BKKK ile) sınıf, unvan, derece, görev yeri vb. niteliklere göre tespit edilen iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk zammı puanlarının yine Bakanlar Kurulu Kararında belirlenen yan ödeme katsayısı ile çarpılarak hesaplanacak miktarı ifade etmektedir.
Ödenecek Zam Tutarı=Yan Ödeme Puanı (İş Güçlüğü+İş Riski+Temininde Güçlük+Mali Sorumluluk Zamları) X Yan Ödeme Katsayısı
20 yıl hizmeti olan bir mühendis kökenli bir şube müdürüne ödenmesi gereken zamlar:
İş güçlüğü zammı: 600
Temininde güçlük zammı:1800
(600+1800) X 0,01819 = 43,66 YTL
b-Tazminatlar: Görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar göz önüne alınarak, bu Kanunda belirtilen en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının belirli bir oranı şeklinde ödenen tutarı ifade etmektedir.
Görevlerin nitelikleri itibariyle kanunda memurlara ödenmesi öngörülen tazminatlar şunlardır:
a-Özel Hizmet Tazminatı
b-Eğitim Öğretim Tazminatı
c-Din Hizmetleri Tazminatı
d-Emniyet Hizmetleri Tazminatı
e-Mülki İdare Amirliği Özel Hizmet Tazminatı
f-Denetim Tazminatı
g-Adalet Hizmetleri Tazminatı
f-Diğer tazminatlar.
Ödenecek Tazminat Miktarı = En Yüksek Devlet Memuru Aylığı X Tazminat Oranı (Yan Ödeme Kararnamesine bakılarak tespit olunacak)
En yüksek Devlet Memuru aylığı, en yüksek gösterge ile en yüksek ek gösterge rakamları toplamının maaş katsayısı ile çarpımından oluşan tutarı ifade etmekte, yani;
E.Y.D.M.Maaşı : [Gösterge (1500) + Ek Gösterge(8000)] x Maaş Katsayısı olmaktadır.1 ncı dereceli bir kadroda görev yapan mühendis kökenli Şube Müdürüne ödenecek tazminat:
9.500 X 0,057383 = 545,14 TL
Ödenecek Tazminat = 545,14 X %155 = 844,97 TL
%155 oranı için bkz. 2006 Yan Ödeme Kararnamesi II sayılı cetvel Grup 8/7
F- Aile Yardımı: 657 sayılı Kanunun 202-206 ncı maddeleri uyarınca, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500 (5473 sayılı Kanun gereği) , çocuklarından 6 yaşından büyük her biri için 250 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutar üzerinden ödenen miktarı ifade etmektedir. 72 nci Ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı olarak ödenir.
Evli ve 2 çocuk sahibi bir memura ödenecek aile yardımı ödeneği:
2010 Yılı Ocak ayında eş için 1500 X 0,057383 = 86,07 TL; Çocuk yardımı olarak da
250 X 2 X 0,057383 = 28,69 TL olur.
G- Yabancı Dil Tazminatı: 27.6.1989 tarihli ve 375 sayılı KHK ile düzenlenmiştir. Buna göre; Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca müştereken belirlenen dillerden yine bu iki kurum tarafından tespit olunan esas ve usuller çerçevesinde yapılan yabancı dil seviye tespiti sonunda her bir dil için (A) düzeyinde başarılı olanlara 1500, (B) düzeyinde başarılı olanlara 600, (C) düzeyinde başarılı olanlara 300 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutarı geçmemek üzere Maliye Bakanlığının teklifi ve Başbakan onayı ile belirlenecek miktarlarda aylık yabancı dil tazminatı ödenebilir. Uygulamada Maliye Bakanlığının 1997 tarihli Genelgesi uyarınca yabancı dil bilgisinden yararlanılan personel için, KPDS’den 90-95 puan alanlar için 900, 96-100 puan alanlar için 1.200 rakamı esas alınır.
Yabancı Dil Tazminatı = Yabancı Dil Bilgisi Düzeyi (Göstergesi) X Aylık KatsayısıDört yıl ve daha uzun süreli yükseköğrenimi bitirerek Kurumların teknik hizmetler sınıfı veya il ya da bölge teşkilatında birinci dereceli yönetici kadrolarına atanan yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar ve benzeri teknik bilimler lisansiyerlerinden; fiilen yatırım hizmetlerinde görevlendirilen ve yabancı dil bilgileri birinci fıkra uyarınca yapılacak seviye tespit sınavı sonucunda (A) düzeyinde olanlara 19.000.000 lira, (B) düzeyinde olanlara 11.000.000 lira, (C) düzeyinde olanlara 7.000.000 lira yabancı dil tazminatı ödenir. Bu madde uyarınca yapılan sınavlar beş yıl süreyle geçerlidir. Bu sürenin bitiminde sınava girmeyenlerin yabancı dil seviyeleri bir alt düzeye inmiş sayılır, seviyeleri (C) düzeyinde olanların yabancı dil tazminatları kesilir. Bu madde uyarınca yapılan sınavlara diğer mevzuatla yapılan atıflara ilişkin olarak da bu fıkra hükmü geçirlidir.
Yabancı dil tazminatına hak kazanmada ve ödemelerde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır ve damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.
H-Makam Tazminatı: 657 sayılı Kanunun Ek 26 ncı maddesi hükmü uyarınca bu Kanuna ekli Makam Tazminatı Cetvelinde yer alan kadro unvanlarına atanan personele anılan cetvelde bu unvanlar için belirlenen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktar üzerinden ödenmektedir.
Makam Tazminatı=Makam Tazminatı Gösterge Rakamı x Aylık Katsayı
I-Görev Tazminatı: Temsil tazminatı almayan personelden; 7.000`den daha düşük göstergeler üzerinden makam veya yüksek hakimlik tazminatı öngörülen kadrolara atanmış olanlara, 15.000 gösterge rakamını geçmemek üzere Bakanlar Kurulunca tespit edilecek gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda görev tazminatı ödenir.
Makam veya yüksek hakimlik tazminatı gösterge rakamları;
1- 6000 olanlara 9000
2- 5500-4500 olanlara 7000
3- 4000 ve aşağısı olanlara 6000
gösterge rakamının, almakta oldukları makam veya yüksek hakimlik tazminatı gösterge rakamlarına ilave edilmesi suretiyle bulunan gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda görev tazminatı ödenir.
Görev Tazminatı=(Makam Tazminatı Göstergesi + Makam Tazminatı Gösterge Rakamına Tekabül Eden Görev Tazminatı Miktarı)*Aylık Katsayı
3000 puan Makam Tazminatı olan bir kamu görevlisine ödenecek Görev tazminatı:
(3.000+6.000) X 0,057383 = 516,45 TL
J- Temsil Tazminatı: Makam veya yüksek hakimlik tazminatı öngörülen kadrolarda bulunanlardan Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenecek olanlara 30.000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere temsil tazminatı ödenir.Makam veya Yüksek Hakimlik Tazminatı Göstergesi 30.000 olanlara 30.000; 20.000 olanlara 20.000; 15.000 olanlara 20.000; 10.000 olanlara 19.000; 8.000 olanlara 18.000; 7.000 olanlara 17.000 gösterge tutarında Temsil tazminatı ödenmektedir.
Temsil Tazminatı=Makam Tazminatı Göstergesine Karşılık Gelen Temsil Tazminatı Göstergesi x Aylık Katsayı
Genel Müdür için Temsil Tazminatı Tutarı :
17000 X 0,057383 = 975,51 TL (Brüt)
Bu rakamdan damga vergisi kesilerek bulunan sonucun %20’si düşülür. Çıkan rakamdan brüte gidilir.
K-Diğerleri: Burada sayılan ana kalemlerin dışında varsa fazla çalışma ücreti, ek tazminat (375 sayılı KHK) ile bazı kurumlarda ödenen fon, ek ödeme ve benzeri ödeme kalemleri de istihkaklar kısmına eklenecektir.
2 - KESİNTİLER :A-Emekli Sandığı Kesintisi: Kesenek şu şekilde formüle edilebilir:[(Gösterge Aylığı+Ek Gösterge Aylığı+Taban Aylığı+Kıdem Aylığı) + En Yüksek Devlet Memuru Aylığının (9500*0,057383) Ek Göstergeye Bağlı Olarak Belirli Bir Oranı] * %16
Bu emekli keseneğinin kişi için hesaplanan miktarıdır. Kurum karşılığı ise %20 olduğundan formül şu şekilde olacaktır:
(Gösterge Aylığı+Ek Gösterge Aylığı+Taban Aylığı+Kıdem Aylığı) + En Yüksek Devlet Memuru Aylığının (9500*0,057383) Ek Göstergeye Bağlı Olarak Belirli Bir Oranı * %20
En Yüksek Devlet Memuru Aylığının (9500*0,057383) Ek Göstergeye Bağlı Olarak Belirli Bir Oranı ise:
Ek Göstergesi 8400 ve yukarı olanlarda %240’naEk Göstergesi 7600 (dahil)-8400(hariç) arasında olanlarda %180 Ek Göstergesi 4800 (dahil)-7600(hariç) arasında olanlarda %150Ek Göstergesi 3600 (dahil)-4800(hariç) arasında olanlarda %130Ek Göstergesi 2200 (dahil)-3600(hariç) arasında olanlarda %70Diğerlerinde %40’ına tekabül eden miktardır.
B-Gelir Vergisi: Gelir vergisinin hesaplanabilmesi için yukarıda sayılan maaş unsurları dışında bir şeye daha ihtiyacımız vardır. Bu da Asgari Geçim İndirimi miktarıdır. Öncelikle gelir vergisi tutarı hesaplandıktan sonra kişi için uygulanacak asgari geçim indirimi düşüldükten sonra memurun ödemesi gereken Gelir vergisi bulunacaktır.
Asgari Geçim İndiriminin hesaplanması ile ilgili ayrıntulu bilgiye bu linkten ulaşabilirsiniz.
Yukarıda sayılan temel ödeme kalemleri açısından gelir vergisi şu şekilde hesaplanmaktadır:
(Gelir Vergisi ilk dilim %15 olarak alınacaktır) [(Taban Aylığı+Kıdem Aylığı+Gösterge Aylığı+Ek Gösterge Aylığı+Yan Ödeme Aylığı - Emekli Keseneği) X Vergi Oranı]- Asgari geçim İndirimi tutarı
2010 yılı için vergi oranları ise:
8.800 YTL’ye kadar %15
22.000 YTL’nin 8.800 YTL’si için 1.320 TL, fazlası %20
50.000 YTL’nin 22.000 TL’si için 3.960 TL, fazlası %27
50.000 YTL’den fazlası için, 50.000 YTL si için 11.520 TL fazlası için %35Burada bahsedilmesi gereken bir diğer hususda hesaplanan gelir vergisi matrahından saktlık indirimi ve bireysel sigortaların yasal tutarları da düşüldükten sonra vergi oranının uygulanması gerekir.
C-Damga Vergisi:
2010 Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No : 53) göre damga vergisi oranı Binde 6,6 olarak uygulanmaktadır. Yukarıda yer verilen temel ödeme kalemlerinden aile yardımı ödeneği hariç tüm ödeme kalemlerinden kesilmektedir. (Binde 6,6) Damga Vergisi=[Gösterge Aylığı+Ek Gösterge Aylığı+Taban Aylığı+Kıdem Aylığı+Yabancı Dil Tazminatı+Yan Ödeme Aylığı] X 0,0066
NET ÖDEME = TAHAKKUK – KESİNTİLER (varsa icra, nafaka, lojman, dernek aidatı gibi özel kesintiler de ilave olunarak)
Maaş Bordro Proğramı İndir
Sayfa başı
